1. Kunt u vertellen wie Agnes Jongerius is?
Zij is een 48-jarige vrouw die voorzitter is van de FNV. Geboren in een tuindersfamilie in de Meern, vlakbij Utrecht. Inmiddels werk ik meer dan 22 jaar bij de FNV en ik ben in mei dit jaar voor de tweede keer gekozen als voorzitter voor de komende vier jaar.
2. Wat doet de FNV precies?
De FNV is een vereniging van werkenden, uitkeringsgerechtigden, jongeren, ouderen, mannen en vrouwen die mensen verenigen rond het onderwerp werk en inkomen. Wij zijn voor mensen de belangenbehartiger als het gaat om hun CAO-onderhandelingen, sociale plannen van hun werkgever bij bijvoorbeeld reorganisaties. We helpen ook mensen met individuele vragen over werk en inkomen, houden ons bezig met de opleiding van werknemers, maken ons druk om hun pensioenen, geven loopbaanadvies, etc.
Wij zijn belangenbehartiger voor de werknemers, de mensen die tijdelijk zonder werk zitten en de gepensioneerden. We kunnen hen bijvoorbeeld ook juridisch bijstaan. In dat geval moet de persoon in kwestie wel lid zijn van de FNV. Soms vragen we werknemers ook collectief iets ondernemen en staan wij hen daarin bij.
3. Ooit gedacht dat men over u zou zeggen dat u “de machtigste vrouw” van Nederland bent?
Het zegt meer iets over Nederland dat ik volgens dat lijstje van de Volkskrant de machtigste vrouw van Nederland ben. Ik zeg er zelf altijd bij: “Ik erken in Beatrix en in Máxima mijn meerdere.” Die staan namelijk niet in dat lijstje. Het zegt iets over het feit dat er in Nederland nog steeds meer topfuncties bezet zijn door mannen dan door vrouwen. En het zegt meer iets over de organisatie FNV, die meer dan 1,4 miljoen mensen vertegenwoordigt, dan over mij als persoon. De FNV legt dus kennelijk een belangrijk gewicht in de schaal op het gebied van werk en inkomen.
4. U heeft eerder aangegeven uit een katholiek gezin te komen en trots te zijn op de katholieke roots van de FNV. Wat voor invloed heeft het katholicisme op uw leven en op het reilen en zeilen van de FNV?
Wij zijn een algemene organisatie die ontstaan is uit een fusie die dertig jaar geleden plaatsvond tussen een katholieke werknemers organisatie en de NVV. Wij kijken verder niet naar iemands achtergrond. Dat is voor ons niet relevant.
Mijn katholieke opvoeding heeft in die zin invloed op mij dat ik graag iemand wil helpen en daar niet mee te kijk loop. Ieder mens telt en niet alleen degene met de grote mond krijgt gelijk. Deze waarden, alsmede dat het niet om je portemonnee gaat of waar je wieg heeft gestaan, zijn algemene menselijke waardigheden. Die zijn niet zozeer aan het katholieke geloof gebonden, maar wel aan een menselijke samenleving.
5. Er wordt de laatste tijden driftig gegooid met termen als links en rechts. Door velen wordt de vakbond gezien als een linkse-mensen club. Wat houden de termen rechts en links voor u in en vindt u het terecht dat men op deze manier naar de FNV kijkt?
Nee, we zijn zoals ik eerder zei een algemene club. Wij selecteren niet op politieke voorkeur. Wij zijn politiek onafhankelijk en geven geen stemadviezen. Als je ook kijkt naar de achterban van de FNV, dan zie je dat ze eigenlijk stemmen op alle politieke partijen die er zijn.
Als het gaat over links en rechts, kan ik wel zeggen dat wij opvattingen hebben over hoe werk en inkomen in Nederland ingedeeld moet worden. Wij vinden bijvoorbeeld dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Maar dat is iets anders dan politiek links of rechts zijn.
6. In uw beginperiode als FNV-voorzitter heeft u gezegd: “We zijn een brede maatschappelijke organisatie, die staat voor de verbinding tussen groepen (werknemers, uitkeringsgerechtigden, vrouwen, jongeren, allochtonen) in de samenleving”. Vindt u het niet frustrerend dat deze verbinding vandaag de dag onder druk staat en verder lijkt dan ooit?
Of die verder lijkt dan ooit weet ik niet. Als je alleen maar zou kijken naar wat de media dagelijks voorschotelen, dien je wel te beseffen dat dat slechts één kant van het verhaal is dat belicht wordt. Voor ons is het belangrijk dat mensen fatsoenlijk met elkaar omgaan in de samenleving. Ik heb verder een redelijk simpele stelling: “Als de mensen op de werkvloer een beetje fatsoenlijk met elkaar omgaan, ongeacht de verschillen tussen hen, dan gaat het in ieder geval al acht uur per dag goed. Op de werkvloer zouden de onderlinge verschillen, zoals geslacht, geloof, leeftijd, etniciteit en seksuele geaardheid, niet uit moeten maken.” Als we dat voor elkaar krijgen, hebben we al heel wat gewonnen.
7. Wij zijn zoals u weet een Islamitische website. Welke beelden roepen de Islam bij u op?
Het beeld van een geloof dat een deel van de Nederlanders aanhangt. Voor de werkvloer zou dat niets moeten uitmaken. Ik ben katholiek opgevoed, maarik geloof zelf niet meer. Wel heb ik absoluut respect voor het geloof van anderen. Of dat nu het katholieke of Islamitische geloof is. Ik zie het als een individuele keuze van mensen. Wij hebben hier uiteraard bij de FNV ook Islamitische collega’s.
8. We hebben een aantal casussen die we u willen voorleggen en waar u kort op kunt reageren. Stel dat een werknemer bij de FNV of bij een andere werkgever het gebed zou willen verrichten, zoals andere werknemers zouden willen roken. Zou dat een probleem veroorzaken of zou dat moeten kunnen?
Dat moet kunnen. Ik vind dat een werkgever daar ruimte voor moet bieden, net zoals je een ruimte moet bieden voor vrouwen die borstvoeding moeten geven.
9. Stel dat één van uw vrouwelijke collega’s morgen besluit uit geloofsoverwegingen voortaan een hoofddoek op te doen of dat een mannelijke collega zijn baard laat staan, wat vindt u daar dan van en zou dat uw blik op deze persoon veranderen?
Ik vind principieel dat je uiterlijk geen rol moet spelen bij de beoordeling van het werk wat de mensen zouden doen. Mensen moeten tot op zekere hoogte zelf uitmaken hoe zij eruit willen zien. Je hebt een uitingsvrijheid. De smaak van de baas is niet relevant. Wat telt is of het het werk beïnvloedt. In de catering is het bijvoorbeeld vrij normaal om haarnetjes of handschoenen te dragen ten behoeve van de hygiëne. Een baas mag ook aan iemand die veel klantcontact heeft vragen om zijn piercing af te doen. Ikzelf trek wel een grens bij de gezichtsbedekkende kleding, zoals de burka en de nikaab.
Tot voor kort had ik zelf een chauffeuse die een hoofddoek droeg. Wij hebben daar niets op tegen.
10. Stel dat de FNV een vacature heeft en er komt een mannelijke kandidaat die voldoet aan alle eisen, maar weigert een hand te schudden met een vrouw, zou dat een probleem zijn?
Ik zou dat een probleem vinden, omdat ik vind dat handen schudden de meest aanvaarde manier van onderling begroeten is. Als je besluit hier niet aan mee te willen doen, plaats je jezelf buiten de maatschappelijke norm.
11. Stel dat u een andere baan krijgt. Is de tijd dan al zover dat uw opvolger iemand is met een hoofddoek of een baard?
Zoals ik al zei, zijn wij een algemene en neutrale organisatie. Het zou dan ook niet uitmaken wie je bent, hoe je eruit ziet en wat je achtergrond is. Andersom betekent het ook dat als je een afspiegeling wilt zijn van de samenleving, dan moeten ook alle groepen daarin een gezichtsbepalende rol moeten spelen. En ik denk dat als je dertig jaar geleden gevraagd had of ze het zagen zitten dat er een vrouw als voorzitter zou komen, dat ze dan gezegd zouden hebben dat dit wel kon, maar niet inzagen dat het zou gebeuren.
Ik vind dat het natuurlijk kan. Wij zijn een dwarsdoorsnede van de samenleving en in die dwarsdoorsnede hebben we mannen, vrouwen, jongeren, ouderen, mensen met een kleurtje, mensen zonder een kleurtje, met geloof of juist bewust atheïstisch.
Een algemene pluriforme organisatie moet openstaan voor talent. Dat is het meest bepalend.
12. Stel dat mensen zich gediscrimineerd voelen op hun werk vanwege hun hoofddoek of het niet schudden van iemands hand. Wat kan de FNV dan voor hen betekenen?
Artikel 1 van de Grondwet stelt dat iedereen gelijk behandeld moet worden. Sociale Zaken is onlangs begonnen met een campagne op televisie om discriminatie tegen te gaan. De FNV vind je dan aan de zijde van zo’n partij die ten strijde trekt tegen discriminatie in het algemeen. Als het gaat om het individueel bijstaan van mensen die gediscrimineerd worden, kan ik zeggen dat wij juristen in dienst hebben. Voor leden van de FNV is dat gratis.
13. Als Islamitische vraagbaak krijgen wij vaak geloofsgenoten aan de lijn die te maken hebben met werkgevers die hen weigeren vanwege hun afkomst en hen niet beoordelen naar hun kwaliteiten. Deze conclusie trekken zij uit het feit dat wanneer zij dan hun identieke CV naar diezelfde werkgever sturen, maar dan met een autochtone naam, ineens wel op gesprek worden uitgenodigd. Wat is uw mening hierover?
De campagne tegen discriminatie is niet opgestart uit luxe. Het is een bestaand probleem binnen de samenleving en helaas maken bedrijven zich hieraan schuldig. Dit is hoe wij deze praktijken willen tegengaan. Individueel kan zoiets natuurlijk aangetoond worden door, zoals in de vraagstelling, te werk te gaan met twee CV’s. Het is dan de keuze van de getroffene om hier een rechtszaak van te maken, al blijft het wel moeilijk om discriminatie in dit geval hard te maken en duidelijk aan te tonen.
14. Heeft u zelf nog iets dat u naar voren wilt brengen?
Ik zou in een tijd van economische crisis tegen de jongeren willen zeggen: “Jongens, meisjes, dames en heren, blijf leren. Volg zoveel mogelijk scholing. Dat is altijd nuttig, maar zeker als de komende tijd het aantal werklozen zal oplopen. Zorg dat je in jezelf investeert. Ga dus leren en volg scholing als het kan. Blijf in jezelf geloven, ook al is het crisis. Op de arbeidsmarkt is altijd een tekort aan vakmensen in allerlei sectoren. Als je een goede opleiding kiest en deze afmaakt, dan maak je geheid kans op werk.”
Gehouden op 9 juli 2009
Team al-Yaqeen |
