Goodwill bij de verkoop van een onderneming

Vraag:

Wat is het islamitische oordeel over goodwill¹ bij de verkoop van een onderneming?

Goodwill wordt gedefinieerd als het bedrag dat wordt betaald boven op de reële marktwaarde van de bezittingen en verplichtingen van een onderneming.

Voorbeeld: Een onderneming beschikt over een handelsvoorraad en materiële bedrijfsmiddelen met een gezamenlijke waarde van 50.000 Saoedische riyal (SAR). Bij de verkoop van deze onderneming wordt echter een verkoopprijs van 70.000 SAR gehanteerd. Het verschil van 20.000 SAR vormt de goodwill.

Dit bedrag wordt betaald voor de immateriële waarde van de onderneming, zoals haar positie op de markt, haar reputatie en de duurzame relaties die zij met klanten heeft opgebouwd.

Antwoord:

Alle lof zij Allah. En vrede en zegeningen zij met de Profeet.

Goodwill, oftewel de commerciële reputatie van een onderneming, is een vermogensbestanddeel dat verbonden is aan de onderneming zelf en aan de bijzondere eigenschappen en kenmerken waarmee zij klanten aantrekt. Hierbij kan worden gedacht aan de kwaliteit van de producten, de wijze waarop de goederen worden gepresenteerd en de dienstverlening aan klanten. Goodwill behoort tot de vermogensbestanddelen die een onderneming financiële waarde geven. Daarnaast stelt goodwill de eigenaren van de onderneming in staat hun bedrijfsbelangen te beschermen door juridische stappen te ondernemen tegen oneerlijke concurrentie. Goodwill, oftewel de commerciële reputatie van een onderneming, is datgene wat klanten ertoe beweegt zaken te doen met de onderneming, zelfs wanneer zij de eigenaar niet persoonlijk kennen.

(al-Qaanoen at-Tidjaarie al-Masri van Tharwat ʿAbdoer-Rahmien, blz. 226.)

In werkelijkheid is goodwill de immateriële waarde die de handelsnaam en het handelsmerk van een onderneming hebben opgebouwd. Het is een van de belangrijkste immateriële vermogensbestanddelen van een onderneming. Er bestaat geen goodwill die losstaat van de handelsnaam of het handelsmerk van de onderneming.

In ‘Madjallat Moedjammaʿ ul-Fiqh il-Islaamiy’ staat vermeld: “Wanneer een onderneming goodwill opbouwt, wordt deze in de gedachten van mensen verbonden met de handelsnaam van de onderneming. Klanten zullen de handelsnaam daardoor associëren met de onderneming zelf. Dit zoals de naam van een persoon in de gedachten van mensen verbonden is met de persoon die deze naam draagt. Vanwege deze sterke verbondenheid tussen de onderneming en haar handelsnaam neemt de waarde van de handelsnaam toe naarmate de goodwill of commerciële reputatie van de onderneming groeit. Bovendien zijn de factoren waarop de goodwill berust, zoals de locatie van de onderneming, de kwaliteit van haar producten of diensten en de goede klantenservice, dezelfde factoren die bijdragen aan de waardestijging van de handelsnaam.”

(Madjallat Moedjammaʿ ul-Fiqh il-Islaamiy, boekdeel 5, blz. 1850)

Ook is vermeld: “Daarnaast dient de handelsnaam ook andere doelen, waarvan het belangrijkste is dat het product wordt beschermd tegen imitatie en namaak. Er bestaat een sterke band tussen de handelsnaam en het publiek. Deze band ontstaat door wat wij de goodwill en de bekendheid van de onderneming noemen. Het lijdt geen enkele twijfel dat deze goodwill in werkelijkheid een wezenlijk belang dient, zowel voor de handelaar zelf als voor het publiek dat met hem zaken doet.”

(Madjallat Moedjammaʿ ul-Fiqh il-Islaamiy, boekdeel 5, blz. 1910)

Uit het voorgaande begrijpen we dat goodwill, oftewel de commerciële reputatie van een onderneming, een vermogensbestanddeel is dat deel uitmaakt van de handelsnaam of het handelsmerk. Hoe groter de goodwill van een onderneming wordt, des te hoger de waarde van haar handelsnaam en handelsmerk.

Op basis hiervan is het toegestaan om goodwill te verkopen, ongeacht of deze samen met de bezittingen en handelsvoorraad van de onderneming wordt verkocht of afzonderlijk daarvan. Dit komt doordat goodwill een aanzienlijke financiële waarde vertegenwoordigt op de markt.

In een verklaring van de Islamitische Fiqh Raad, die tijdens haar vijfde conferentie in Koeweit werd uitgevaardigd, staat het volgende:

1. De handelsnaam en het bedrijfsadres zijn rechten die uitsluitend aan de eigenaren toebehoren. In de huidige tijd wordt er volgens het gangbare gebruik een financiële waarde aan toegekend, omdat mensen deze rechten verwerven met het oog op financieel gewin. Deze rechten worden door de islamitische wetgeving (Sharieʿah) erkend. Daarom is het niet toegestaan om inbreuk te maken op deze rechten.
2. Het is toegestaan om handelsnamen, bedrijfsadressen en handelsmerken te verkopen en de eigendom ervan tegen een financiële vergoeding over te dragen, op voorwaarde dat er geen sprake is van onduidelijkheid, misleiding of bedrog. Dit omdat deze zaken worden beschouwd als vermogensbestanddelen die aan hun eigenaren toebehoren.

(Madjallat Moedjammaʿ ul-Fiqh il-Islaamiy, Nummer 2, boekdeel 3, blz. 2267)

Concluderend;

Het is toegestaan om goodwill, oftewel de commerciële reputatie, te verkopen. Dit omdat dit valt onder de verkoop van gebruiksrechten en voordelen. Dit geldt ongeacht of de goodwill samen met de onderneming wordt verkocht of afzonderlijk daarvan.

En Allah weet het het best.

Islamqa.com

1. Goodwill is de extra commerciële waarde van een onderneming die voortkomt uit bijvoorbeeld haar reputatie, klantenbestand en positie op de markt.